ayurvedische constituties mentaal lichamelijk vata pitta kapha

Ayurveda: Indiase vijf elementenleer

Ben je op zoek naar minder stress en meer energie? Denk je daarbij wel eens aan ondersteuning door een acupuncturist of shiatsu-therapeut? Ben je benieuwd naar andere Aziatische aanpakken? Denk dan ook eens aan de Ayurvedische benadering. Net als in de Traditionele Chinese Geneeskunde en Shiatsu werkt de Ayurveda met vijf elementen. Ayurveda wordt gezien als de basis van deze gezondheidsleren die zich vanuit India over het Aziatische continent (en richting het Midden-Oosten en Europa) heeft verspreid.

Ieder mens is uniek

Elk mens is uniek en is geboren met een unieke mix van de elementen ether, lucht, vuur, water en aarde. Gedurende je leven kan je door ervaringen en je omgeving uit je natuurlijke balans raken waardoor de invloeden van de elementen verschuiven. Het in kaart brengen hiervan draagt bij aan bewustwording van wie je bent en waar jouw behoeften liggen. Met deze informatie in handen ontstaat er ruimte om keuzes te maken die je fysiek, mentaal en spiritueel voeden.

De Ayurveda noemt jouw unieke mix van elementen je ware aard, oftewel prakruti. Deze term is al duizenden jaren oud, nog van voor de tijd dat DNA werd ontdekt. De prakruti blijft je hele leven hetzelfde. Het beïnvloedt al onze activiteiten en ons bewustzijn, en bepaalt de manier waarop we reageren bij stress.

Daarnaast bestaat er een tijdelijke toestand, of onze situatie ‘op het moment’, die de Ayurveda vikruti noemt. Wanneer iemand in een evenwichtige toestand verkeert, kunnen we zeggen dat zijn of haar prakruti en vikruti min of meer in evenwicht zijn. Helaas zijn er genoeg factoren die je uit balans kunnen brengen, zoals voeding, leefstijl, leeftijd, emoties, omgeving, enzovoort.

Elementen en dosha’s

In de Ayurveda wordt gesproken van drie dosha’s om je prakruti en vikruti te beschrijven, die elk staan voor bepaalde metabolische principes. De basis hiervan zijn de vijf elementen ether, lucht, vuur, aarde en water. Elke dosha is een combinatie van twee van deze elementen. Vata staat voor lucht en ether, Pitta voor vuur en water en Kapha voor aarde en water. Door inzicht te krijgen jouw unieke combinatie van dosha’s (en dus ook elementen) heb je waardevolle informatie in handen om letterlijk “in je element te zijn en blijven”.

Ben je ook benieuwd naar jouw mix van elementen? Kom dan eens langs voor een afspraak!

About the author: Marise Bout

Natuurgeneeskundig therapeut en sociaal geograaf. Utrechtse met hart voor de natuur, diversiteit & beweging.